Kabotaż w Wielkiej Brytanii — limity i ryzyko utraty pojazdu

Kabotaż to przewóz między dwoma miejscami w tym samym kraju, wykonywany przez przewoźnika z innego państwa — na przykład przewóz z Londynu do Manchesteru realizowany przez polską firmę.

Zasady są ściśle ograniczone, a konsekwencją ich naruszenia może być zatrzymanie pojazdu i jego utrata. To osobna procedura od zatrzymania celnego — pojazd zatrzymuje tu DVSA, nie służba celna, i według innych przepisów. Skutek bywa jednak taki sam.

Ile przewozów wolno wykonać

Pamięć o dawnych zasadach bywa kosztowna, bo skutkiem przekroczenia limitu może być zatrzymanie pojazdu.

2operacje kabotażowe w ciągu siedmiu dnistan obowiązujący — liczone od przybycia i rozładunku w Wielkiej Brytanii

3tyle dopuszczały przepisy unijne przed Brexitemdziś już nie obowiązują

0kabotaż przy wjeździe pustym pojazdemwolno wtedy wyłącznie jeden przewóz dwustronny — zabrać ładunek i wrócić bezpośrednio do Unii

Między 28 października 2021 a 30 kwietnia 2022 limitu nie było w ogóle — przewozy dopuszczano bez ograniczenia przez 14 dni od przyjazdu. Był to przepis tymczasowy, wprowadzony przy niedoborze kierowców, i wygasł.

Dwie operacje w ciągu siedmiu dni

„only make 2 cabotage movements within 7 days of arriving and unloading in the UK”

Limit wynosi dwie operacje kabotażowe w ciągu siedmiu dni od przybycia z ładunkiem i rozładunku w Wielkiej Brytanii. Po ich wykonaniu pojazd musi opuścić kraj.

Jeden wyjątek działa co roku i łatwo go przeoczyć. Transportery przewożące wyłącznie kompletne samochody osobowe i dostawcze są zwolnione z ograniczeń kabotażowych od 22 lutego do 31 marca oraz od 25 sierpnia do 30 września. Gdy taki pojazd wiezie obok samochodów cokolwiek innego, zwolnienie nie działa i wracają zwykłe zasady.

Uwaga: możesz pamiętać inne liczby — i to nie pomyłka

Jeśli jeździsz do Wielkiej Brytanii od lat, mogłeś zetknąć się z innymi zasadami. Obie wersje kiedyś obowiązywały:

Przed wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii przewoźników unijnych obejmowały przepisy unijne, dopuszczające trzy operacje kabotażowe. Po Brexicie zasady wyznacza umowa o handlu i współpracy — i limit wynosi dwa.

Od 28 października 2021 do 30 kwietnia 2022 limitu nie było w ogóle. Wielka Brytania tymczasowo zniosła ograniczenie liczby operacji kabotażowych, dopuszczając je bez limitu przez 14 dni od przyjazdu pojazdu — była to reakcja na ówczesny niedobór kierowców. Ten przepis wygasł.

Dziś obowiązują dwie operacje w siedem dni. Pamięć o dawnych zasadach bywa kosztowna — bo skutkiem przekroczenia limitu może być zatrzymanie pojazdu, o czym piszemy niżej.

Wjazd pustym pojazdem — tylko jeden przewóz

„If a vehicle arrives empty in the UK, it may only perform a single bilateral movement to collect goods and directly return to the EU.”

Pojazd wjeżdżający pusty może wykonać wyłącznie jeden przewóz dwustronny — zabrać ładunek i wrócić bezpośrednio do Unii. Kabotaż jest wtedy niedozwolony w ogóle.

To rozróżnienie bywa źródłem kosztownych pomyłek. Wjazd bez ładunku nie otwiera prawa do przewozów krajowych.

Co kierowca musi mieć przy sobie

• kopię ważnej licencji wspólnotowej — w pojeździe, nie w biurze;
• poświadczenie kierowcy, jeśli kierowca nie jest obywatelem państwa Unii;
• dokumenty potwierdzające datę wjazdu i wykonane przewozy — to na przewoźniku spoczywa wykazanie, że limit nie został przekroczony.

Za zapewnienie kierowcy odpowiednich dokumentów i wiz odpowiada operator, nie kierowca.

Zgłoszenie delegowania kierowcy

Przy przewozach kabotażowych operator musi zgłosić szczegóły przejazdu w unijnym systemie zgłoszeń delegowania. Zasady są analogiczne do tych, które obowiązują przewoźników brytyjskich wykonujących kabotaż na terenie Unii.

To osobny obowiązek, niezależny od dokumentów przewozowych i celnych.

Trzecia droga, którą można stracić ciężarówkę

Warto to nazwać wprost. Na tej stronie opisujemy już dwie drogi utraty pojazdu w Wielkiej Brytanii: zatrzymanie celne przy podejrzeniu przemytu oraz unieruchomienie po kontroli drogowej przy niezapłaconym depozycie.

Jest i trzecia: zatrzymanie pojazdu za wykonywanie przewozów bez wymaganej licencji.

Prowadzi się ją na podstawie osobnej ustawy o licencjonowaniu operatorów pojazdów towarowych. Dwie role trzeba tu od razu rozdzielić. Pojazd zatrzymuje ta sama DVSA, której kontrolerzy mają do tego wyraźne uprawnienie. Wniosek o zwrot rozpoznaje dopiero komisarz transportu i to on decyduje, czy pojazd wróci. Do kogo pisać i w jakim terminie, zależy więc od etapu.

Kiedy pojazd zostaje zatrzymany

Podstawą jest używanie pojazdu bez wymaganej licencji operatorskiej — przy pojazdach towarowych powyżej 3,5 tony wykorzystywanych zarobkowo lub w związku z działalnością gospodarczą. Uwaga: przy zarobkowych przewozach międzynarodowych obowiązek licencyjny sięga niżej i obejmuje pojazdy oraz zestawy o masie powyżej 2,5 tony. Dla firm jeżdżących busami na trasach międzynarodowych to zmiana, o której wiele z nich nadal nie wie.

Wśród wymienionych okoliczności są między innymi:

• cofnięcie licencji przez komisarza transportu,
• wcześniejsze ostrzeżenie albo postawienie zarzutów za brak licencji,
• bezskuteczne wcześniejsze wnioski o licencję,
• 🔴 używanie pojazdu zagranicznego poza zasadami kabotażu.

Ten ostatni punkt dotyczy bezpośrednio polskich przewoźników. Przekroczenie limitu kabotażu może zostać potraktowane jako wykonywanie przewozów bez wymaganej licencji.

Zawiadomienie i 21 dni na reakcję

Po zatrzymaniu publikowane jest zawiadomienie w dzienniku urzędowym, zawierające opis pojazdu, numer rejestracyjny, czas i miejsce zatrzymania oraz opis procedury odwoławczej.

Pisemnie zawiadamia się także właściciela pojazdu, komisarza transportu właściwego dla miejsca zatrzymania, komendanta policji, a poza tym dwie organizacje branżowe — zrzeszenie ubezpieczycieli oraz zrzeszenie firm wynajmu i leasingu pojazdów. Ta ostatnia pozycja ma znaczenie praktyczne przy pojazdach w leasingu, ale czyta się ją dokładnie: zawiadomienie trafia do zrzeszenia branżowego, a nie do każdego finansującego z osobna. Gdy jednak leasingodawca jest prawnym właścicielem pojazdu, zawiadamia się go wprost — właśnie jako właściciela.

Na złożenie wniosku o zwrot są 21 dni od publikacji zawiadomienia albo od doręczenia jego kopii, jeżeli nastąpiło później.

Ważna okoliczność łagodząca: termin 21 dni uznano za instrukcyjny, a nie zawity — komisarz może więc rozpoznać spóźniony wniosek, o ile nie doszło do złej wiary. Ale tylko dopóki pojazd nie został zbyty. Po sprzedaży spóźniony wniosek już go nie przywróci, więc nie należy traktować tej możliwości jako przedłużenia terminu. To i tak różnica wobec miesięcznego terminu przy zajęciu celnym, który jest bezwzględny.

Cztery podstawy odzyskania pojazdu

Wniosek o zwrot można oprzeć na jednej z czterech podstaw. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy — musi wykazać swoją rację na zasadzie przewagi prawdopodobieństwa.

Podstawa pierwsza i druga — brak naruszenia

Pierwsza: osoba używająca pojazdu posiadała ważną licencję — niezależnie od tego, czy obejmowała ona akurat ten pojazd.

Druga: pojazd nie był i nie jest używany z naruszeniem przepisów o licencjonowaniu.

Podstawa trzecia — nie wiedziałeś

Właściciel nie wiedział, że pojazd jest używany niezgodnie z prawem.

Ocenia się przy tym znacznie więcej niż wiedzę rzeczywistą. Liczy się też świadome zamknięcie oczu na oczywiste fakty, lekkomyślne zaniechanie sprawdzeń, jakich dokonałby człowiek uczciwy i rozsądny, a wreszcie okoliczności, które takiemu człowiekowi wskazywałyby prawdę albo kazałyby zapytać.

Logika jest podobna do tej ze spraw celnych — pytanie nie brzmi tylko „czy wiedziałeś”, ale „czy mogłeś wiedzieć”. Podstawy zwrotu pojazdu są tu jednak wyliczone w przepisie i całe postępowanie toczy się w innym reżimie prawnym niż zatrzymanie celne.

Podstawa czwarta — wiedziałeś, ale działałeś

Właściciel wiedział o naruszeniu, ale:

„had taken steps with a view to preventing that use; and has taken steps with a view to preventing any further such use”

Czyli: podjął kroki, żeby takiemu użyciu zapobiec — i podjął kroki, żeby zapobiec jego powtórzeniu.

Praktyczny wniosek jest identyczny jak w sprawach celnych: liczy się to, co firma zrobiła i potrafi udokumentować. Procedury wewnętrzne, instrukcje dla kierowców, nadzór nad wykonywanymi przewozami. Bez dokumentacji ta podstawa jest praktycznie nie do wykazania.

Przesłuchanie i terminy rozstrzygnięcia

Wnioskodawca ma prawo żądać przesłuchania — a jeśli tego zażąda, komisarz musi je przeprowadzić. Powinno odbyć się w ciągu 28 dni od wpływu wniosku.

Terminy rozstrzygnięcia:

• bez przesłuchania — 21 dni od otrzymania wniosku,
• po przesłuchaniu — 14 dni od jego zakończenia.

Wszystkie trzy terminy wynikają wprost z rozporządzenia. Komisarz może je jednak przedłużyć, jeżeli wymaga tego sprawiedliwe rozpoznanie sprawy.

To postępowanie znacznie szybsze niż typowa sprawa celna — co działa na korzyść przewoźnika, o ile jest do niego przygotowany.

Co, jeśli nikt nie wystąpi o zwrot

Po bezskutecznym upływie 21 dni sprawa trafia do komisarza transportu, który rozstrzyga ją na podstawie samych dokumentów. Przy braku jakichkolwiek roszczeń pojazd może zostać sprzedany albo zezłomowany.

Sprawa nie znika przez to, że nikt się nie odezwał. Rozstrzygnięcie i tak zapada — tyle że bez Waszego udziału i bez Waszych dowodów, na podstawie samych dokumentów przedstawionych przez urząd. Milczenie nie wstrzymuje postępowania, tylko oddaje je drugiej stronie.

Nie ma tu za to dodatkowego terminu odwoławczego. Termin na odwołanie do Upper Tribunal biegnie od decyzji wydanej na wniosek — kto wniosku nie złożył, traci możliwość przedstawienia własnej wersji, zanim cokolwiek zostanie rozstrzygnięte. Wytyczne zalecają jedynie, by przed zawiadomieniem o zbyciu pojazdu odczekać dodatkowe 7 dni; to praktyka urzędu, nie uprawnienie przewoźnika.

Sam termin odwołania trzeba policzyć ostrożnie. Formularz odwoławczy i wytyczne o odwołaniach mówią o miesiącu od wysłania zawiadomienia o decyzji, ale wytyczne o zatrzymaniu pojazdu podają w jednym miejscu 28 dni. Skoro dwa oficjalne dokumenty podają różne terminy, bezpiecznie jest zmieścić się w 28 dniach — wtedy termin jest dotrzymany według obu.

Po sprzedaży zostają jeszcze pieniądze — ale nie wracają same. Właściciel może odzyskać środki pomniejszone o koszty, musi jednak wykazać swoje uprawnienie i zgłosić roszczenie w ciągu roku od zbycia pojazdu. Po tym roku przepadają i one.

Dlaczego to ta sama logika, co przy zatrzymaniu celnym

Podobieństwo obu procedur jest na tyle duże, że przygotowanie firmy na jedną z nich przygotowuje ją i na drugą:

W obu przypadkach kluczowe jest pytanie o wiedzę właściciela i o kroki podjęte, by zapobiec naruszeniu.

W obu przypadkach ciężar wykazania spoczywa na przewoźniku.

W obu przypadkach rozstrzygają dowody, nie zapewnienia — procedury, instrukcje, dokumentacja nadzoru.

W obu przypadkach bezczynność prowadzi do utraty pojazdu.

Różnica jest jedna i korzystna: przy zatrzymaniu za brak licencji termin 21 dni jest instrukcyjny, a nie zawity. Przy zajęciu celnym miesięczny termin jest bezwzględny — po jego upływie mienie przepada z mocy prawa. Piszemy o tym na stronie o zatrzymaniach na granicy.